Als je ergens niet goed in bent, dan kun je het leren. Dit geldt voor heel veel vaardigheden. Met voldoende herhaling, kun je op een gegeven moment bijvoorbeeld ‘vanzelf’ een Rubiks kubus oplossen. Waar eerst nog geen neurologische paden liepen, heb je deze zelf gecreëerd. Bij executieve vaardigheden werkt dit anders. Executieve functies zijn vaardigheden die je nodig hebt om jouw dagelijks leven vorm te geven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: werkgeheugen, emotionele controle en zelfmonitoring. Wil je meer leren over wat executieve functies zijn? Lees dan dit artikel op mijn website.
In wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat het brein van mensen met autisme en/of ADHD, andere gebieden en strategieën gebruikt voor het oplossen van executieve taken. We bezitten dus wel executieve vaardigheden, maar doordat deze anders zijn gestructureerd, is de uitkomst in ons dagelijks leven ook verschillend.
Wat wordt er gedaan bij trainingen voor executieve functies?
Voor mensen die vastlopen met hun executieve functies, worden er cursussen of trainingen aangeboden. In het ergste geval proberen deze programma’s om jou via andere wegen, toch de neurotypische strategieën aan te leren. Dit is bijvoorbeeld het geval als er weer een agenda onder de neus van een ADHD’er wordt geschoven, met de opdracht deze nu echt te gaan gebruiken. In het beste geval wordt er met jou gekeken hoe je kunt samenwerken met de manier waarop jouw brein van nature problemen oplost. Je gaat dan niet jouw werkgeheugen trainen, maar gaat op zoek naar manieren waarop je minder afhankelijk bent van een goed functionerend werkgeheugen (omdat je die nou eenmaal niet hebt). Het is dus niet zo dat neurodivergente mensen hun brein zo kunnen trainen dat hun executieve functies hetzelfde gaan werken als bij neurotypische mensen.
Mijn grootste uitdaging
Ik heb het meest last van mijn anders werkende executieve functies bij het uitvoeren van taken die uit meerdere stappen bestaan. Mijn brein koppelt deze taken namelijk niet automatisch aan elkaar. Dit wordt een gebrek aan ’task sequencing’ genoemd en komt waarschijnlijk doordat het planningsdeel van mijn brein, niet goed samenwerkt met mijn werkgeheugen. Alle stappen die nodig zijn voor het bereiken van een doel (bijvoorbeeld schone kleren), zijn in mijn hoofd losse taken die elkaar niet automatisch opvolgen.
Ik moet dus actief nadenken om alle stappen uit te kunnen voeren die nodig zijn om een wasmachine te laten draaien. Eerst moet ik alle kleren verzamelen, naar de wasmachine brengen, kleding in de wasmachine stoppen, wasmiddel erbij, programma kiezen en op play drukken. Voor mensen die beter zijn in task sequencing is het aanzetten van de wasmachine 1 taak, die ze automatisch uitvoeren met de stappen die daarvoor nodig zijn.
Hetzelfde geldt als ik een bordje naar de keuken breng. In dat geval moet ik er actief over nadenken deze ook in de vaatwasser te zetten, omdat deze taak niet automatisch gelinkt wordt aan het verplaatsen van het bordje naar de keuken. Door herhaling weet ik dat taken bij elkaar horen, maar toch blijft het nodig om vervolgstappen actief te herinneren. Dit zorgt ervoor dat dit soort taken mij meer moeite en energie kosten, dan mensen die een grotere taak als één geheel kunnen zien. Ik heb hier nog geen oplossing voor, dus als jij de gouden tip hebt, dan hoor ik het graag 😉.
🏆Overwinning van deze week🏆
We hadden €7,50 gewonnen met het koningsdagslot dat we fysiek hadden gekocht. Ik doe zelf nooit mee aan kansspelen, maar wat bleek: om een fysiek lot te kunnen innen, moet je terug naar de winkel. Ik had aangeboden dat te doen, maar vond het heel spannend. Ik kwam terecht in een situatie waarin ik de procedure en het sociale script dat daarbij hoort, niet kende. Wat ik in dit soort situaties vaak doe, is aangeven bij de medewerker dat ik niet bekend ben met wat er van mij verwacht wordt. Hiermee maak ik het een gedeelde verantwoordelijkheid dat ik ‘deel kan nemen aan het script’. Uiteindelijk was het zo gepiept en helemaal niet ingewikkeld, maar om dat te kunnen ervaren moest ik het wel aangaan.
Ik ben ervaringsdeskundige autisme en ADHD en combineer mijn eigen ervaringen met kennis uit de wetenschap. Door mijn kennis en ervaring te delen hoop ik anderen te helpen bij het zoeken naar wat voor hen werkt.
Wil je meer weten over de dagelijkse realiteit van mijn leven met autisme en ADHD? Ik schrijf iedere week een korte mail waarin ik mijn uitdagingen, overwinningen en oplossingen deel. Meelezen? Schrijf je hier in!
