Jonge kinderen kunnen de wereld alleen vanuit hun eigen perspectief bekijken, waardoor bijvoorbeeld het delen van speelgoed zo ingewikkeld is. Als je niet begrijpt dat een ander hetzelfde wil als jij, gedraag je je daar ook niet naar. Hoe ouder kinderen worden, hoe gemakkelijker het wordt om zich in anderen te verplaatsen. Het vermogen om te begrijpen dat jouw gedachtes verschillen van die van een ander, heet in de ontwikkelingspsychologie de Theory of Mind (ToM). Lang werd gedacht dat autistische mensen een gebrek aan of onderontwikkelde ToM zouden hebben. Het meest recente wetenschappelijke onderzoek laat echter een veel complexer beeld zien, waarin de ToM anders ontwikkelt in plaats van achterblijft.
Wat is de Theory of Mind?
Er wordt onderscheid gemaakt tussen 8 verschillende eigenschappen van de theory of mind. Autistische mensen scoren niet op alle eigenschappen verschillend ten opzichte van neurotypische controlegroepen. Zo lijken we gelijk te scoren als het gaat om zelfinzicht, inschattingen hoe anderen over zichzelf denken en emotionele kennis. Vooral als de ToM taken ingewikkelder worden, blijkt het autistische brein anders te werken. Dat komt ook terug in studies die hersenactiviteit tijdens deze taken onderzoeken. Ze zien daarin een ander patroon van hersenactivatie en verbindingen terug dan bij neurotypische mensen. We verwerken dezelfde informatie anders, waardoor ook de uitwerking in gedrag verschilt. Er is dus geen complete afwezigheid van theory of mind bij autistische mensen, enkel een grotere variatie in sterkten en zwaktes.
Wat kunnen we ermee?
Een resultaat van de anders ontwikkelde Theory of Mind kan zijn dat je minder aannames maakt. Daar waar anderen denken te weten hoe het voor een ander is, vraag jij het uit. Hierdoor kan de verbinding met anderen juist versterkt worden, in plaats van verminderd. Het wordt lastiger als er beroep wordt gedaan op ToM eigenschappen die bij jou minder zijn ontwikkeld. Hierbij kan het helpen om met jouw omgeving te delen wat je van hen verlangt. Als je het bijvoorbeeld moeilijk vindt om een inschatting te maken van iemands intenties, kun je hen daar naar vragen. Uit beleefdheid wordt vaak niet expliciet uitgesproken wat mensen van jou willen of verwachten. Door te vragen wat iemand bedoelt of wenst, hoef je hier zelf geen inschatting meer van te maken.
🏆Overwinning van deze week🏆
Ik ben geneigd om mijn oude woningen beter op te leveren, dan ik ze heb aanvaard. In dit geval heb ik dat ook gedaan, maar de staat waarin ik deze woning kreeg was dan ook niet best. Om te voorkomen dat ik er te veel tijd aan zou besteden, heb ik mijzelf een natuurlijke tijdslimiet gegeven. Door vlak voor de overdracht te gaan schoonmaken, kon ik er niet meer tijd aan besteden dan er beschikbaar was. Helaas bleek er iets niet goed te zijn gegaan met het maken van de afspraak, waardoor ik stond te wachten op iemand die niet zou komen. Ik besloot na een kwartier te bellen en ging bij geen gehoor naar huis. Eerder had ik me bezwaard gevoeld om na een kwartier al weg te gaan. Nu voelde het goed om mijn tijd belangrijk te maken en bleek het zelfs de goede keuze.
Ik ben ervaringsdeskundige autisme en ADHD en combineer mijn eigen ervaringen met kennis uit de wetenschap. Door mijn kennis en ervaring te delen hoop ik anderen te helpen bij het zoeken naar wat voor hen werkt.
Wil je meer weten over de dagelijkse realiteit van mijn leven met autisme en ADHD? Ik schrijf iedere week een korte mail waarin ik mijn uitdagingen, overwinningen en oplossingen deel. Meelezen? Schrijf je hier in!
